KWK Wujek

mundur

 

Rozporządzenie ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej

Mundur Górniczy

Czako – Czapka Górnicza

Szpady i Odznaczenia Górnicze

Godło i Barwy Górnicze

 

Mundur Górniczy

Historia górniczego munduru ginie w pomroce dziejów. Zwyczaj jego noszenia prawdopodobnie przywędrował do nas z terenów obecnych Niemiec. Nic zatem dziwnego, że najbliższe pierwowzorom są uniformy noszone do dziś przez górników z Zagłębia Ruhry. Niskie, stożkowe czaka z daszkiem i charakterystycznym małym pióropuszem wyraźnie różnią się od śląskich.
Przekazy historyczne podają, że pierwsze mundury wprowadzone zostały w 1817 roku wraz z ustanowieniem Korpusu Górniczego, organizacji łączącej wszystkie osoby pracujące w górnictwie. Wzorowały się one na strojach piechoty Królestwa Kongresowego. Pierwszeństwo w przyjmowaniu do Korpusu mieli synowie górników. Nosili oni granatowe mundury, czarne czapki, zwane kołpakami, z odznakami górniczymi oraz szable podobne do tych piechoty Królestwa Polskiego. Wysocy rangą gwarkowie zakładali granatowy frak z haftowanym kołnierzem i białe sukienne spodnie, które na uroczystości zamieniali na skórzane. Mundur uzupełniały: kapelusz, szpada i buty ze srebrnymi ostrogami. Ubranie zwyczajnego górnika było nieco skromniejsze: granatowa kurtka, spodnie wpuszczane w buty i czarne czako z daszkiem, ozdobione górniczym godłem wybitym na białym metalu.
Nakrycie głowy, zwane popularnie czakiem, nawiązuje do dawnej, wysokiej i sztywnej czapki spełniającej rolę hełmu. Dla dodania sobie splendoru i poważania dawni gwarkowie przejęli od ówczesnych strzelców dworskich pióropusze z kogucich piór. Skośne zaszewki na przodach marynarki służyły niegdyś do zatykania lontów w otworach strzałowych. Pelerynka zaś, ledwie dziś zaznaczona i przypominająca kołnierz, chroniła gwarka przed spływającą ze stropu wodą.
Przemiana górniczego ubioru w uroczysty strój trwała długo i ostatecznie ukształtowała się dopiero w końcu ubiegłego stulecia. Współczesne mundury różnią się od siebie jedynie dystynkcjami oraz kolorem pióropuszy. Zielone ma prawo nosić wyższa kadra inżynieryjno-techniczna. Białe przysługują sztygarom. Czarne zakładają szeregowi górnicy, a czerwone członkowie orkiestr. Górniczy mundur należy się tylko tym członkom górniczej braci, którzy zostali mianowani na któryś ze stopni.
Wystarczy ten najniższy – górnik III stopnia i śmiało można zakładać mundur z czarnym pióropuszem i złotymi kneflami. A szpada? No właśnie! Wspaniała, długa, srebrzysta. Doskonale komponująca z odświętnym uniformem. Kiedyś była nieodłącznym atrybutem szlacheckiego stanu. Przecież pierwsi górnicy wywodzili się z klasy chłopów pańszczyźnianych. Podjęcie pracy pod ziemią było aktem odwagi, męstwa i nobilitowało w oczach społeczeństwa. Gwarków zwalniano od służby wojskowej i płacenia niektórych podatków. Z czasem, kiedy bez górnictwa nie mogło obejść się już żadne cywilizowane społeczeństwo, w wielu krajach Europy wręczano górnikom ozdobne kilofki, a w Polsce – z inicjatywy Stanisława Staszica – właśnie ową białą broń.
Podczas, gdy mundur górniczy może nosić nawet uczeń pierwszej klasy szkoły górniczej, to przywilej przypinania szpady zarezerwowany jest tylko dla wyróżnionych. Jej wręczenia dokonują dziś zasłużeni górnicy – tzw. stare strzechy. Przyznanie szpady jest traktowane jako symbol szlachectwa nabytego nie przez urodzenie, lecz rzetelną naukę i pracę. Ale uwaga! Osobie, której nadano prawo noszenia szpady górniczej, może być ono odebrane, jeśli dopuści się czynu nie licującego z zawodem górnika lub popełni przestępstwo mówi wyraźnie górnicze prawo.
Górniczy dozór nosi zwykle czarne mundury i czaka, ale do dziś spotkać można górników ubranych w stalowe uniformy przypominające krojem i fasonem wojskowe. Są to tzw. służbówki. Wprowadzono je do górnictwa w latach pięćdziesiątych. Wtedy panował bezwzględny obowiązek ich noszenia. Czasy jednak się zmieniały. A wraz z nimi ministrowie. W ciągu trzydziestu następnych lat dziesiątki razy zmieniano przepisy. I, kiedy wydawało się, że stalowy mundur odejdzie na zawsze w zapomnienie, nastał minister Czesław Piotrowski, zawodowy żołnierz, generał, prawdziwy miłośnik służbowego munduru. Nie było wyjścia.
Wszyscy dyrektorzy kopalń i kadra w zjednoczeniach musiała na powrót je założyć. Paradowano w nich już nie od święta, ale na co dzień! Dziś „służbówka” i czapka z daszkiem powoli wychodzi z mody, choć zdarza się, że oficjele z branży zakładają ją z okazji różnych uroczystości. Na Barbórkę jednak nic nie zastąpi czarnego, galowego munduru i czaka z pióropuszem.

Źródło: Trybuna Górnicza

Galowe mundury górnicze zakładają górnicy na specjalne uroczyste
okazje. Podkreślają one odrębność członków „górniczego stanu”, a jednocześnie
podkreślają ich pozycję zawodową i zasługi, bowiem określone elementy
mundurów (dystynkcje) oznaczają hierarchię służbową. Obowiązkowym
dodatkiem do mundurów są odznaczenia i odznaki. Mundur galowy górników
węgla kamiennego jest czarny. Składa się kurtki z peleryną, spodni oraz czaka z
pióropuszem z kogucich piór

mundur3

Kurtka górnicza z czarnej krepy zapinana na 9 guzików z żółtego metalu na
piersiach, skośnie ku dołowi zbliżające się, patki z czarnego aksamitu, każda
ozdobiona 5 guzikami. Kołnierz stojący,  pół wykładany o wysokości 5 cm,
aksamitny czarny, zapinany na haftkę, połączony z wykładanym na ramiona, z
przodu i z tyłu, szerokim kołnierzem-pelerynką. Na kołnierzu właściwym znak
górniczy (perlik i żelazko) haftowany złotą nicią. Na rękawach między łokciem a
ramieniem, na środkowej części naszywki szmuklerskiej, powyżej półkola, naszyte
na czarnym aksamicie dystynkcje stopnia górniczego. Rękawy zakończone u dołu
mankietem o szerokości 8 cm i patkami o długości 13 cm i szerokości 3 cm, z
czarnego aksamitu. Patki wzdłuż szwu łokciowego, z góry ku środkowi ścięte
skośnie, każda ozdobiona 5 guzikami.


kurtkagalprzod kurtkagaltyl 
rekawgal
 mlotki
Wzór haftu znaku górniczego na kołnierzu

             Spódnica do munduru górniczego z czarnej krepy, wąska z fałdami z przodu,
wykończona u góry paskiem o szerokości 2 cm, zapięta na lewym boku na zamek
błyskawiczny i guzik. Spódnica w wersji szerokiej, bez fałdy z przodu, szersza u
dołu o 50 cm od obwodu bioder

spodnica

Spodnie do munduru górniczego, długie z czarnej krepy. Szerokości spodni
u dołu 25 cm. Spodnie dla generalnego dyrektora górnictwa i generalnych
dyrektorów górniczych posiadają czarny, podwójny, aksamitny lampas

spodnie spodniea

Dystynkcje stopnia górniczego na naszywce szmuklerskiej

gendyrmgendyr
gendyr1stgendyr2stgendyr3st
dyr1stdyr2stdyr3st
inz1stinz2stinz3st
tech1sttech2sttech3st
gor1stgor2stgor3st

Płaszcz górniczy z czarnego sukna, zapięcie dwurzędowe na trzy metalowe
guziki,  rzędy oddalone od siebie o 15 cm. Rękawy dwuczęściowe zakończone
u dołu mankietem o szerokości 12 cm. Tył płaszcza dwuczęściowy ze szwem
pośrodku, u dołu szwu rozcięta kontrafałda z przyszytymi sześcioma guzikami
metalowymi. Na linii pasa dragon przypięty dwoma guzikami

plaszczczarprzod plaszczczartyl

Służbowy mundur górniczy może być noszony w czasie wykonywania
obowiązków służbowych. Na mundurze nosi się baretki orderów i odznaczeń.

mundur2marynarkasluzb 
 

 

Dystynkcje stopnia górniczego noszone na kołnierzu munduru służbowego

gendyrb
gendyr1stbgendyr2stbgendyr3stb
inz1stbdyr2stbdyr3stb
inz1stbinz2stbinz3stb
tech1stbtech2stbtech3stb
gor1stbgor2stbgor3stb